{"id":11168,"date":"2023-02-10T09:50:45","date_gmt":"2023-02-10T08:50:45","guid":{"rendered":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/forum-y-lectura\/lecturas-de-clasicos\/martutene-10-urte\/fede-onez-idatzitako-liburua\/"},"modified":"2025-07-16T00:05:28","modified_gmt":"2025-07-15T23:05:28","slug":"kristalezko-begi-bat-icono-de-la-literatura-actual","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/forum-eta-irakurraldia\/lecturas-de-clasicos\/kristalezko-begi-bat\/kristalezko-begi-bat-icono-de-la-literatura-actual\/","title":{"rendered":"\u201cKristalezko begi bat: icono de la literatura actual\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">El cristal es un material fragil. Fragil es tambi\u00e9n, la mujer que se nos muestra en el libro. Casi de cristal:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c<strong>Berrogeita zortzi urte ditut,\u00a0<\/strong>eta jendemodu gehienak bezala, hainbat galerari aurre egin behar izan diot. Horregatik ekin diot testu hau idazteari. Uste dut lehen pertsonan emateak eragotzi egingo diola denborari nire memoria guztiz jatea. Neuretzat idazten ari naiz, beraz, baina zeuretzat ere bai akaso, akaso zeu ere bazarelako\u00a0<strong>maitasunak jo eta egundo akabatu ez duen norbait<\/strong>\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">As\u00ed se nos presenta a la protagonista. Precisamente, 48 a\u00f1os ten\u00eda Miren Agur Meabe en la \u00e9poca en la que se sit\u00faa esta narraci\u00f3n (septiembre de 2011), y tambi\u00e9n podemos reconocer su figura tras otros fragmentos del libro: a la protagonista le extirparon el ojo izquierdo, vive entre Lekeitio y Bilbao, naci\u00f3 el 7 de octubre&#8230; Aunque ser\u00eda un error clasificar esta obra dentro de la pura auto-ficci\u00f3n:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAbiapuntu esperientzia errealak izan arren, kontakizuna itxuratu eta moldatu egin da, zati batzuk asmatu, simulatu\u2026 Gakoa ez da errealitatearekiko leialtasuna, baizik eta errealitatearen mimesia. Laburrean esateko,\u00a0<strong>pertsonaia ni naiz, baina ez naiz beti ni<\/strong>, eta ez dauka, edo nire naizenean, nire antza estiloan jokatzen du\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La autora usa el g\u00e9nero de la\u00a0<strong>auto-imitaci\u00f3n<\/strong>\u00a0para clasificar el libro. Cree que este t\u00e9rmino es m\u00e1s correcto que la auto-ficci\u00f3n. En todo caso, la protagonista es, y a su vez no es la propia Miren Agur Meabe:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBaliteke idazki honi eguneroko intimo baten kutsua hartzea. Horrek baditu bere arriskuak, eta izango ditu bere ondorioak. Ezen eta bihurtu pertsonaia ere naiz orriotan, ezinbestean: ni neu izanik, ez naiz neu erabat (nahita edo nahi gabe). Horra hor\u00a0<strong>autoimitazioaren<\/strong>\u00a0mugak<strong>\u00a0eta onurak<\/strong>\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Katixa Agirre, entre tanto, clasific\u00f3 la obra dentro del g\u00e9nero\u00a0<em>life writing<\/em>:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cLife writinga genero zabala da, eskuarki, norberaren bizitza gunetzat hartuta idazten den edozer gauza bil dezakeena: autobiografiak, memoriak, saiakera pertsonala, egunerokoak, testimonioak, gutunak, bidaia-liburuak, blogak\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00e1s a delante en el mismo art\u00edculo:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cHau guztia gogora ekarri dut nire eskuetan euskal letretan life writingari estatus berri bat emango dion liburua jausi delako.<strong>\u00a0Ez da lehenengoa, baina bai inportanteena. Mugarri bat.<\/strong>\u00a0Izana baduenez, izena ere jarri beharko genioke genero edo korronte berri honi, ezer baino lehen: bizidazketa?\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">De echo, en el mismo camino que Miren Agur Meabe, a comienzos del siglo XXI aument\u00f3 este\u00a0<strong>g\u00e9nero-literario<\/strong>\u00a0dentro de las letras vascas (que cada uno elija c\u00f3mo llamarlo auto-ficci\u00f3n, vivencias, auto-imitaci\u00f3n). Tenemos muestras de este g\u00e9nero, por ejemplo en:\u00a0<em>Bilbao-New York- Bilbao\u00a0<\/em>(Kirmen Uribe, 2008),\u00a0<em>Mea culpa\u00a0<\/em>(Uxue Apaolaza, 2011),\u00a0<em>Beltzuria\u00a0<\/em>(Ixiar Rozas, 2014),\u00a0<em>Erraiak\u00a0<\/em>(Danele Sarriugarte, 2014).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Si nos fijamos en la lista anterior nos damos cuenta de que muchas mujeres han escrito usando esa forma. Y, esa ha sido precisamente , uno de los fen\u00f3menos m\u00e1s importantes en los \u00faltimos tiempos en la literatura vasca.\u00a0<strong>La feminizaci\u00f3n de la literatura<\/strong>. En palabras de Joseba Sarrionandia:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cXXI. mendearen hasieran, emakumeak heldu dira, barbaroak,\u00a0<strong>Miren<\/strong><strong>\u00a0Agur Meabe\u00a0<\/strong>eta Eider Rodriguez, Uxue Alberdi eta Alaine Agirre, bueno, esan ditzakedanak baino gehiago dira, barbaroak tropelean etortzen direlako. Lotsarik gabe\u00a0<strong>aldatu dituzte gaiak<\/strong>, gizonezko idazleek armairuan gordetzen genituen\u00a0<strong>intimitateak aireratuz<\/strong>\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En el libro<em>\u00a0Kristalezko begi\u00a0<\/em><em>bat\u00a0<\/em>se da a conocer la conciencia de ser mujer y de la complicidad entre mujeres. Sin ir m\u00e1s lejos, en la propia dedicatoria: \u201c<em>Nire neska lagunei\u201d.<\/em>\u00a0Con este libro la autora dio el salto a la profesioanlizaci\u00f3n:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cAurki dator urtebete lanean kontua eskatu nuela. Ez zen nire tokia engoitik.<strong>\u00a0Egun osoko idazlea\u00a0<\/strong>naiz estrainekoz. Enkarguzko lanak zertuz ateratzen dut bizibidea\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Un paso significativo sin duda, ya que hasta entonces pocos eran los autores y las autoras (todos o en su mayor\u00eda hombres) que viv\u00edan de la escritura en Euskal Herria. Como dice el cr\u00edtico\u00a0Ibon Ega\u00f1a:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBeharbada ez da gehiegikeria esatea Bernardo Atxagarekin<em>\u00a0euskal idazlea\u00a0<\/em>jaio bazen (elipsiz, gizona zena), figura gisa, hogeita bost urte beranduago,\u00a0<strong>Miren Agur Meaberekin euskal emakume<em>\u00a0idazlea\u00a0<\/em>jaio zela<\/strong>\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Se tome o no se tome como la primera escritora vasca, Miren Agur Meabe es un\u00a0<strong>icono del cambio<\/strong>:<strong>\u00a0<\/strong>un icono en la \u00e9poca en la que destacaba la<strong>\u00a0auto-ficci\u00f3n\u00a0<\/strong>(o auto-imitaci\u00f3n, si se prefiere) y de la generaci\u00f3n en la que la\u00a0<strong>mujer escritora\u00a0<\/strong>adquiri\u00f3 protagonismo. Y no tenemos mejor prueba de ello que\u00a0<em>Kristalezko begi bat<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Para finalizar: el a\u00f1o pasado con la obra\u00a0<em>Martutene\u00a0<\/em>le hicimos una declaraci\u00f3n a la literatura vasca de la generaci\u00f3n de oro. Justamente a la<strong>\u00a0Generaci\u00f3n actual<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El cristal es un material fragil. Fragil es tambi\u00e9n, la mujer que se nos muestra en el libro. Casi de cristal: \u201cBerrogeita zortzi urte ditut,\u00a0eta jendemodu gehienak bezala, hainbat galerari aurre egin behar izan diot. Horregatik ekin diot testu hau idazteari. Uste dut lehen pertsonan emateak eragotzi egingo diola denborari nire memoria guztiz jatea. Neuretzat idazten ari naiz, beraz, baina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11365,"parent":11379,"menu_order":40,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[81,143,83],"tags":[],"class_list":["post-11168","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-actividades","category-kristalezko-begi-bat-es","category-lectura-de-clasicos"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11168"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16241,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11168\/revisions\/16241"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/11379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilbozaharra.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}